Sống không thật thì làm sao thơ hay? PHÙNG NGUYÊN thực hiện
Ông viết:”Giang hồ tặc tử con không sợ/ Chỉ sợ về nhà bố đọc thơ”, nghe cám cảnh cho thơ quá. Ông lý giải thế nào về hiện tượng này? Cái này tôi đã viết: “Biết bao nhà thơ vô danh/ Nhưng vần thơ đã trở thành ca dao/ Biết bao nhà thơ ngôi sao/ Suốt đời chẳng để câu nào cho ai”.
Bơ phờ vì làm thơ nuôi chó chọi gà, ông có theo dõi thời sự làng thơ hiện thời và có đánh giá gì không? Tôi không theo dõi, chỉ bằng trực cảm để đánh giá thôi. Quan yếu nhất là được chia sẻ, sẽ nâng tầm nhận thức của mình lên. Thành thử hiện thi sĩ trẻ của Việt Nam vẫn là Hồ Xuân Hương. Ông nói làm thơ không vì tiền, không vì danh lợi thì vì cái gì? Tôi viết thế này: “Khi đã ngộ đạo cho mình/ Nếu không san sẻ sẽ thành vô minh/Tự học lời nói của mình/Đó là cách học trở thành vô ngôn”.
Tôi nghĩ vơ những người ngồi trước mặt ta đều là một bộ kinh vô tự. Khoảng 500 người dự mà chỉ có 40 người Việt Nam thôi. Nhưng mà chơi đến mức cám hấp dở hồn, trông thấy phải bỏ chạy thì sợ lắm. Tôi: “Vào cửa Phật vẫn chưa chay tịnh/ Ra sòng đời không đủ ranh mãnh/ Thôi đành về với cỏ hoa”. Con người ta làm nghề gì thường nhìn thế cục bị méo đi một tẹo theo góc độ nghề của mình.
Tuy vậy cũng là thứ cám hấp đáng yêu đáng coi trọng, không nên báng bổ. Không gì mê ly và thích thú bằng chơi chữ. Có những người sáng dạ giỏi giang vẫn bị nàng thơ lừa. Làm thơ dân gian thì ưng không có bản quyền, đừng bao giờ tranh chấp bản quyền.
Vấn đề không phải là đối tượng mà là cách mình thực hiện đối tượng đó. Cố nhiên không phải thơ nào nhiều người thuộc cũng hay. Làm thơ trong tiếng chó sủa mèo kêu có cảm thấy hợp lắm không? hiệp lắm.
Lộn lạo giá trị. Chẳng thể nói sự thẩm định bài thơ qua chắt lọc của thời kì, qua nhiều tầng lớp khác nhau, lại sai được. Kiến thức càng ngày càng xa vô thức thì thơ đi xuống. Từng là sỹ quan lục quân, đay nghiến, sau đó đi vẽ truyền thần, bốc thuốc, chữa bệnh, đấu quyền anh, nuôi chó, nuôi mèo, nuôi gà. Nói chuyện xong ông chủ toạ tập đoàn bảo: “Tôi nghe bác Sinh nói chuyện xong, vô cùng đau khổ vì sao bác chỉ là người bình thường, nuôi chó làm thơ mà bác chuyện trò hay như thế, mà sao các bạn ngồi đây học hết Đông Tây cổ lai đi truyền thông không thuyết phục được người khác”.
Khi tâm hồn đã có thiền định thì có thể làm lung tung các nghề vì khi thiền thì làm cái gì, chăm chú vào cái đó. Có ông chức rất to tôi không tiện nêu tên, nói với tôi: “Tôi làm bài thơ này kinh lắm”. Nghe xong cảm động vỗ tay, tiền rất hậu hĩnh, máy bay đi phi cơ về. Một tập đoàn truyền thông mời tôi chuyện trò thơ ở hí trường Lớn. Siêu lừa đệ nhất nàng thơ/Vì nàng từ cõi mơ hồ sinh ra.
Phương châm làm thơ của tôi: “Câu thơ khi tỏ khi mờ/ Lý trên bác học, tình thừa dân gian’”. Thành ra: “Nghe bồ đọc thuộc thơ ta/ Sướng hơn được giải gọi là Nobel/Làm thơ được tử tù khen/ Sướng hơn Văn Miếu khắc tên mu rùa”. Tôi cho rằng đó là cái bệnh của xã hội: Tự do sướng nhất trên đời/Tự lừa còn sướng hơn mười tự do.
Thì cụ đọc nhiều quá, bắt nghe cả ngày. Bố tôi nói với tôi, anh có làm thơ cũng nên là thơ dân gian. Làm thơ chẳng nhẽ “đáng sợ” vậy? Người làm thơ cũng đáng được cảm thông.
Giờ người ta còn mắc bệnh vờ vịt. Thơ đang bế tắc cũng do đời sống tâm linh có nhiều vấn đề. Tác giả phải cân đong đo thơ bằng bạn đọc chứ không phải cân đong thơ bằng chính mình. Người nào làm câu thơ dở ơi là dở đọc lên mình cũng nên trân trọng lắng tai vì đó là cái tâm của người ta.
Cả thảy là một sự háo danh. Tôi làm thơ để thảo luận với người khác, cũng là một cách học. Đơn giản như: “Một ngu làm chẳng nên non/ Ba ngu chụm lại thành hòn núi ngu/ Toàn ngu cả sẽ hết ngu”. Thế cục trong chiều dài của nó, công bằng lắm, anh làm thơ hay người ta biết, anh làm thơ không muốn nhận bản quyền lại có bản quyền.
Ông nào làm thơ, kể cả ông to đều có tâm lí rất kỳ là nghĩ thơ mình kinh lắm, đụng chạm lắm, nhạy cảm lắm. Hoang tưởng sướng nhất - nghĩ mình là nhà thơ vĩ đại. Ai cũng làm cả thì thơ chỉ có thua! Vì nghèo mà đi làm thơ, làm thư lại nghèo hơn.
In sách dăm bảy trăm trang để đăng chân dung các “nhà thơ” cấp phường xã kiếm bộn tiền. Quần chúng khôn xiết sáng suốt. Nguyễn Bảo Sinh Thực ra thú chơi cao quý nhất của con người là thơ chơi chữ.
Có người bỏ chạy trước cái gọi là thơ nhưng thơ thực thụ phải kết nối và đưa người ta xích lại gần nhau chứ? Tôi đi chuyện trò thơ cho một công ty truyền thông nước ngoài, họ phục thù lao rất cao. Văn minh tiến lên, thơ văn đi xuống. Cả Phật, cả bồ, cả chó mèo.
“Thà rằng ở với thằng tù/ Còn hơn với thằng tu vờ vĩnh”. Cuộc sống ngày nay, người ta chưa định hình được cái gì cả. Nhà thơ dân gian Nguyễn Bảo Sinh cùng thú cưng. Ông vừa làm thơ vừa nuôi chó. “Anh nhầm rồi, mấy ông lãnh đạo không cần nghe ông nói, họ nhìn vào mặt những người Việt Nam nghe thơ ông xem họ có cảm động không, nếu cảm động thì các ông ấy biết thơ rất quan yếu trong vấn đề truyền thông”.
Mà vấn đề kinh khủng nhất của thơ chính là không hay, chứ một khi đã hay thì không sợ phạm một cái gì cả. Có người được đóng triện xác nhận nhà thơ cấp phường, về khao cả làng. “Gặp kẻ ăn cắp thơ ta/ Hóa ra người ấy lại là tri âm”.
Phật nghìn tay nghìn mắt, đời mỗi người mỗi ý, nhưng chân lý chỉ có một. Bảo Sinh san sẻ: Người người làm thơ, nhà nhà làm thơ, ta nhất quyết thắng thơ nhất quyết thua. Thực ra lúc làm thơ này tôi không nghĩ đến tiền, chỉ vì cảm thông với những người có chó cưng bị chết.
Tôi làm rất nhiều nghề. Tôi đọc rồi nói thơ của ông có một vấn đề rất khủng khiếp, đó là thơ không hay. Đơn giản thôi, tôi viết một bài kinh cầu siêu cho một con chó, cho những người khổ đau vì chó đẻ, mỗi bài được 4 triệu đồng, đọc trong 5 phút thôi. Ngày nào cũng bắt ăn thịt gà thì anh có sợ không. Tôi nghĩ con giáp thứ mười ba là con giả bộ. Tiêu chí thơ hay rất dễ, thơ hay là thơ nhiều người thuộc.
Bởi thế giờ nhà thơ trẻ của Việt Nam vẫn là Hồ Xuân Hương! Văn minh tiến lên, thơ văn đi xuống. Bệnh làm thơ ngày một nặng. Thơ chỉ cần hay, của ai không quan yếu. Trong phong trào làm thơ nở rộ bây chừ điều lạ là có nhiều nhà thơ nức tiếng nhưng rất ít có tác phẩm nổi danh.
Tôi hỏi giám đốc điều hành, thơ này đọc bằng tiếng Việt, các ông có hiểu gì đâu. Nói cho cùng làm thơ vẫn đáng trân trọng. Làm gì thì làm, chỉ cần có một câu thơ hay là lưu danh thiên cổ! Ông nói bệnh làm thơ càng ngày càng nặng mà xem ra chưa có thuốc chữa, nhưng đã có những kẻ lợi dụng để trục lợi? Chính vì bệnh làm thơ tràn lan nên có người lợi dụng, đến các phường xã cho người ta giấy chứng nhận nhà thơ đo đỏ, vuông vuông kiếm cả tỷ bạc.
Người ta thích làm thơ vẫn còn hơn thích nhiều thứ khác. Một nhà thơ nuôi chó có tính chất thơ. Tôi làm thơ rồi tôi nuôi chó, hai cái trái ngược với nhau nhưng là một đấy.
Trong thơ tôi thuộc tính gì cũng có, đó là cuộc sống của tôi, tôi sống rất nhiều cảnh giới, cảnh giới nào tôi cũng si với nó. Vì người ta ngồi trong cảnh thực mà không chịu chấp thuận nên phải hoang tưởng, thì hoang tưởng tốt nhất là làm thơ. Có những bài thơ đọc lên không ai hiểu được.
Cái gì quá cũng sợ. Làm bác sĩ, cảnh sát hay cave đều có thể nhìn đời sai lệch. Có những người sáng ý giỏi giang vẫn bị nàng thơ lừa. Thơ đang bế tắc cũng do đời sống linh tính có nhiều vấn đề. Ông có ông bố mê làm thơ, đọc thơ kỳ lạ. Nghe nói ông là một trong những người hiếm hoi kiếm tiền bằng thơ, trong khi phần đông phải bỏ tiền in thơ, thậm chí như bố ông phải trả tiền nhuận nhĩ cho người nghe thơ? Tôi yêu thơ và làm thơ không nghĩ tới kinh tế thì chung cục tôi lại là người làm thơ kiếm được nhiều tiền nhất Việt Nam.
Thi sĩ tỉnh táo quá, thực dụng chủ nghĩa quá, mà làm thơ thì phải “Dại gái, dại lợi, dại danh/ Dại ba thứ ấy mới thành thi sĩ”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét