Hấp thụ những quan niệm sáng tác mới, thủ pháp trình diễn
Những hạn chế đó dần được cởi bỏ từ khi Đảng lãnh đạo giang san bước vào công cuộc đổi mới toàn diện, quan niệm về vị trí, vai trò của văn hóa được khẳng định là nền móng tinh thần của từng lớp, vừa là đích vừa là động lực xúc tiến sự phát triển kinh tế - tầng lớp. Diễn tả, đề đạt, lý giải một cách chân xác những điều đó qua lăng kính chủ quan của nhà văn tức thị đã đồng thời đạt tới tính dân tộc và tính đương đại, hai phạm trù tuy hai mà một, tuy một mà hai trong tác phẩm của mình.
Trong điện ảnh, nhiều băn khoăn về sự cân đối giữa trong và ngoài, chất và lượng. Ngay từ năm 1943, Đề cương văn hóa Việt Nam đã nêu định hướng của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam là: Khoa học - dân tộc - đại chúng. Thì ngay đến hiện thời vẫn còn những ý kiến khác nhau.
Ý kiến nêu trên đã thật sự cởi trói cho nhà văn trong cách nhìn và phản chiếu thế giới hôm nay trong bối cảnh khôn cùng phức tạp của hội nhập quốc tế với sự ảnh hưởng của lối sống phương Tây, thị hiếu văn hóa phương Tây và rất nhiều những lý thuyết văn chương - nghệ thuật phương Tây nhập khẩu ào ạt vào Việt nam bình nhiều con đường.
Nhưng Đề cương văn hóa Việt Nam chưa giải thích cụ thể từng khái niệm khoa học, dân tộc, đại chúng là thế nào. # Mới, kỹ thuật mới của bên ngoài tinh khiết tác của mình hoặc ngược lại, nhào nặn, đổi mới truyền thống để ăn nhập với thị hiếu bên ngoài, nhất là trong âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, múa, kiến trúc.
Quyết nghị cũng giải quyết triệt để vấn đề tính dân tộc và tính đương đại, một vấn đề lý luận rất cần yếu trong thời kỳ toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế hiện nay. PGS, TS VŨ DUY THÔNG. Dân tộc và đương đại là hai vấn đề từng gây nhiều tranh luận trong văn học - nghệ thuật. Những tác giả, nhóm tác giả ở cả trong nước và ngoài nước, công khai chối từ truyền thống dân tộc, cổ súy những thị hiếu nhu cầu thấp hèn, làm hỏng tiếng nói Việt trong thơ ca chưa được lên án đúng mức và kịp thời.
Nói như vậy không có tức là văn học - nghệ thuật Việt Nam không còn gì cần tiếp chuyện thảo luận, bàn bạc nữa.
Tính dân tộc và tính đương đại không hề xung đột, mâu thuẫn nhau. Trong thơ, những tìm tòi cực đoan, tâm trạng bế tắc, xa cách truyền thống thơ và ca của dân tộc có phần rõ nét hơn các môn nghệ thuật khác.
Khi nhận thức được tính dân tộc là số và đời sống của đa số quần chúng. Vấn đề dân tộc cũng vậy. Trong âm nhạc, đó là tình trạng coi nhẹ chất lượng nghệ thuật, thiên về chức năng tiêu khiển. Ư 5 khóa VIII, nền văn học - nghệ thuật của ta đã có bước tiến dài nhờ những chuyển biến đáng mừng trong tư duy của văn nghệ sĩ, qua đó đã có một bước tiến đáng kể trong hiểu và vận dụng tính đương đại, tính dân tộc, một phạm trù tưởng quen mà còn rất lạ ở Việt Nam hiện thời.
Cũng với tư duy tiến bộ đó, nhà văn tự tín mở rộng phạm vi sáng tác, tiếp thu nhiều đề tài trước đây ít hoặc gần như bị cấm đề cập như thế giới nội tâm của con người, những vấn đề linh tính rồi cả tính dục, những vấn đề thuần túy do nhà văn mường tưởng, hư cấu nêu ra.
Nghị quyết đã giúp chúng ta giải quyết được nhiều vấn đề như tính dân tộc và tính đương đại là một thực thể văn hóa động, luôn luôn đào thải và bồi đắp; quan hệ giữa hai phạm trù đó là sống động, biện chứng và luôn bổ sung cho nhau; tính dân tộc không chỉ là chứng chỉ của một cộng đồng trước nhân loại mà còn là một bộ phận cấu thành nhân loại, dân tộc không tách rời nhân loại và ngược lại không có một nhân loại chung chung, tách khỏi dân tộc.
Trong sân khấu, đó là bế tắc về duy trì nghệ thuật truyền thống trong cuộc sống hiện đại. Như trên đã thể hiện, không thể ngay một lúc tìm được tiếng nói hợp nhất về tính dân tộc, tính nhân loại, tính hiện đại và bản sắc văn hóa.
Trong văn xuôi, người ta thấy vắng bóng dần những nhân vật chính của thời đại, ngày càng nhiều những nhân vật bế tắc, cô đơn, nổi loạn hay những con người nhỏ bé. Nhưng có thể nói rằng, 15 năm qua, với quyết nghị T. Trong quá trình đổi mới văn chương - nghệ thuật, có những lĩnh vực như thơ ca còn có điều kiện đi xa hơn trong thể nghiệm, tuy không phải mọi thí nghiệm đều thành công. Trên ý thức nhận thức càng ngày càng sâu sắc, mang tính cách mệnh về văn hóa, văn chương - nghệ thuật đó, một lần nữa, bản sắc dân tộc và tính nhân loại, tính truyền thống và hiện đại, một trong những vấn đề quan trọng nhất, có tính dẫn đường văn hóa nói chung, trong đó có văn học - nghệ thuật nói riêng, được đặt ra ở một tầm mức sâu sắc hơn, trực tiếp hơn trong quyết nghị T.
Chả hạn, khái niệm đại chúng nhiều khi được hiểu một cách cứng nhắc vì thế có một thời kì dài, nhiều sáng tác của chúng ta mang nặng tính hô hào, minh họa, thiếu sức thuyết phục.
Ư 5 khóa VIII. Những quan điểm khác nhau, nhiều khi đối nghịch nhau chỉ được giải tỏa song hành với tư duy tầng lớp và sự phát triển của văn chương - nghệ thuật. Những liền anh, liền chị quan họ Bắc Ninh đi dự hội làng. Nhưng nói thế, không có nghĩa là những vấn đề lý luận cũng như thực tại của hai phạm trù dân tộc và đương đại lâu nay vẫn dẫm chân tại chỗ, trái lại nó đã có bước tiến rất dài về nhận thức và không chỉ về nhận thức mà còn được diễn tả thuần khiết tác, lý luận phê bình và trong cả dịch thuật ở một chừng đỗi nào đó.
Xây dựng một nền văn hóa của dân tộc, vì dân tộc, tiếp thu có lựa chọn tinh hoa văn hóa thế giới là đúng, nhưng chẻ ra từng khái niệm thế nè bản sắc dân tộc, thế nào tiếp thụ có lựa chọn. Ư 5 khóa VIII ra đời đã nêu rõ, văn chương - nghệ thuật là lĩnh vực rất quan yếu, đặc biệt tinh tế của văn hóa, là nhu cầu cần yếu biểu hiện khát vọng chân, thiện, mỹ của con người là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền móng ý thức của từng lớp và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam.
Nghị quyết đã phản ánh một bước trưởng thành mới về tư duy của Đảng và quốc gia ta về văn học - nghệ thuật, tạo được một chuyển biến quan yếu trong thực tại lý luận và sáng tác văn học - nghệ thuật nước ta. Đây là một ý kiến tiến bộ, khoa học, có tính dẫn đường cho nền văn hóa - văn nghệ dưới sự lãnh đạo của Đảng suốt 68 năm nay.
Chính trong bối cảnh này, quyết nghị T. Thế này tính dân tộc? Quan hệ của nó với tính nhân loại thế nào? Bản sắc dân tộc có mâu thuẫn gì với tính hiện đại không?. Từ những lúng túng về nhận thức, đã có lúc chúng ta phần nào đi đến những sai lầm về lý luận, cổ súy cho quan niệm "bình cũ, rượu mới", bản tính là tách nội dung ra khỏi hình thức, tách dân tộc ra khỏi đương đại, từ đó xếp tính dân tộc xuống hàng thứ hai một cách khiên cưỡng, siêu hình.
#, Dân tộc đó trong thế giới hiện đại, cách cảm, cách nghĩ của dân tộc đó về thế giới bên trong và thế giới chung quanh, là những phẩm chất đặc thù đã được trui rèn, rèn giũa và được tái tạo trong cuộc sống bữa nay thì đồng thời ta cũng đã động chạm đến tính hiện đại và cách xử sự của một dân tộc đối với cuộc sống đương đại.
Nhà văn cũng có thể phản ánh Việt Nam qua bối cảnh nước ngoài, đề đạt thế giới bên ngoài trong bối cảnh Việt Nam. Là những câu hỏi tuy không mới nhưng lại rất quan thiết tới thực tiễn sáng tác, sáng tạo văn chương - nghệ thuật.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét