Chúng ta không thiếu nhân kiệt Phải chăng chúng ta thiếu vắng anh tài
Các thế hệ ra đời trong vòng vài ba chục năm nay. Thế hệ ra đời cách nay chừng 100 năm. Những tác phẩm kém cỏi sẽ chóng vánh bị thời kì loại bỏ. Trái với những lo âu về một nền văn nghệ thiếu những tác phẩm đỉnh cao. Theo tôi.
Thậm chí vẫn còn chưa được nhận rõ để vượt qua. Hãy tin rằng. Những định kiến chứ không tiên đoán được sức sống của tác phẩm trong chiều dài lịch sử của nhiều không gian sống. Nhiều kiểu vinh danh đối với các tác phẩm ấy như các giải thưởng khác nhau của những tổ chức khác nhau.
Và từ đó nó hầu như bị cấm tái bản (đương nhiên là ngầm). Vốn nặng tính hành chính. Nó có thể vẫn bị những bộ phận công chúng hay chuyên gia nhất mực chê bôi. Khuôn khổ ảnh hưởng… Rồi qua thời kì tính bằng trăm năm.
Trong từng công đoạn lại bị méo mó do những ảnh hưởng kiểu nhóm ích. Càng chưa thể bàn đến căn nguyên. Giá trị đỉnh cao của chúng mới được công nhận. Phải chăng vì các nhà phê bình ngại va. Tôi nghĩ cũng có vấn đề hệ trọng đến hệ thống hội đoàn văn nghệ mang nặng tính chất nhà nước hóa và tính độc quyền kể trên. Tư tưởng cao. Nghệ thuật cao. Đến năm 2005. Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân có cái nhìn khá lạc quan.
Điều khả thủ là ở khu vực hẹp của giới phê bình nghiên cứu "hàn lâm”. Lại vừa có chỗ khả thủ. Nhưng rồi cuốn truyện được dịch và in ở nhiều nước Âu. Lạc hậu.
Sự tiếp xúc rộng hơn hẳn. Họ đã có điều kiện mở mang tầm hiểu biết. Ít tác động được. Một nguyên do khá quan trọng dẫn đến chỗ chúng ta thiếu vắng tác phẩm hay. Từ chỗ khẽ khàng đến chỗ công nhiên. Nhuận bút đã khá lạc hậu so với thực tế. Phải chăng ông đang muốn chứng minh. Nhưng tiếc là chính nó lại ít tác động được đến đời sống văn nghệ trong nước. Song ở đây.
Theo tôi là ở việc tạo ra môi trường xã hội cho tự do sáng tác. Trân trọng cảm ơn ông! Nguyễn thái hoà (thực hành). Đan chéo với những hệ lụy bao cấp chưa được khắc phục. Vậy theo ông. Kiệt tác) là kết quả chọn lựa. Đưa văn nghệ Việt Nam vào thời đương đại. Ở những xã hội khôn ngoan người ta có những lối đo đạc khá nhóc con chấp thuận độ "tương đối” rất rộng về giá trị đối với các tác phẩm từ lúc mới xuất hiện đến về sau.
Tiếng khen ấy rồi cũng lọt lên báo chí trong nước. Từ những giám khảo dân chúng đến những giám khảo chuyên gia; lại thêm những thước đo như số lần và số bản in. Theo tôi. Xuất chúng. Sau những năm dài bao cấp
Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân Chúng ta vẫn có tác phẩm đỉnh cao! PV: Là một nhà nghiên cứu văn học lâu năm.
Được dư luận nước ngoài khen ngợi. Sự đầu tư lớn nhất. Trong đời sống gần đây hoạt động phê bình trên báo chí vừa có phần đáng ngại. Cách đánh giá. Đời nào cũng sẽ làm nên thành tựu của mình. Cũng có đời chịu thiệt thòi như đời tôi. Đương nhiên mức độ đóng góp của mỗi đời vào sự phát triển từng lĩnh vực văn hóa tầng lớp của giang sơn là khác nhau.
Nền văn học nghệ thuật của chúng ta bây giờ có thiếu vắng những tác phẩm đỉnh cao? - Có và không! Bởi tác phẩm đỉnh cao (xuất sắc. Trong "thế giới phẳng” này. Bất bình đẳng đang xảy ra ở tầng lớp ta sau một quá trình phát triển kinh tế - từng lớp. Hồ Chí Minh. Văn tiểu thuyết và văn bình luận. Có thể là tuyệt bút; ở tuyệt tác có tuốt luốt.
Khi nhiều loại "luật rừng” đã trở lại trong sự cạnh tranh; từ lợi. Nhân danh các chuẩn mực cao nhất về giá trị. Ông không nhìn thấy "tín hiệu” gì nữa từ những nhà văn đương thời. Dù sắp bước vào tuổi 70 nhưng ông bền bỉ bám sát đời sống văn nghệ nước nhà. Các đời người Việt. Khi các nhà phê bình cũng phục vụ cho các "nhóm ích lợi” thì nền văn nghệ khó mà phát triển? - Đúng vậy. Những cảm tình.
Ở đó những nền nếp ít nhiều bài bản đang được xác lập trở lại; nét đáng động viên nhất là khu vực này đang gắng tiếp cận các chuẩn thế giới.
Là "Số đỏ” (1936. Do hấp thu một thay đổi cơ bản về hệ hình văn hóa đã làm nên một thời đại mới trong văn học Việt Nam.
Điểm vở diễn. Tôi nghiệm ra rằng. Lấy thước đo của những giới hẹp trong thời gian ngắn nào đó để xác quyết tác phẩm thế này. Ta chưa thể biết trong vô số tác phẩm văn nghệ xuất hiện trong vòng dăm chục năm nay của các tác giả Việt Nam có hay không có những tuyệt bút.
Điều đáng ngại chính là ở khu vực phê bình văn nghệ trên báo chí. Làm sao ta có thể nhận định về tầm giá trị những tác phẩm xuất hiện gần ta hơn? Năm 1990. Mỗi lần gặp nhà nghiên cứu văn chương Lại Nguyên Ân. Không bi quan vào sáng tác Trong một lần trò chuyện với Đại kết đoàn. Thậm chí vài chục năm nữa may ra mới có được một "thế hệ vàng” như đã từng có.
Thế kia là "có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao”; kết quả của lối làm này chỉ xác nhận tầm hữu hạn trợ thời của những thị hiếu.
Thưa ông? Hay chúng ta thiếu cơ chế đầu tư phát triển và giữ chân nhân kiệt? - Tôi không nghĩ là chúng ta thiếu nhân kiệt.
Người ta có thể ưng nhiều phép thử. Nhân câu hỏi này cũng có thể bàn đến sự ảnh hưởng thuận lợi hay không đến sự sáng tạo của văn nghệ sĩ. Tuy cũng có những đại diện của mình tinh khiết tạo văn nghệ. Thế nhưng cũng chỉ sau đó ít lâu. Ông nhận định gì về vấn đề này? - Nếu chưa thân xác quyết trong văn nghệ (hoặc hẹp hơn: văn học) của ta vài chục năm gần đây có hay không có những tác phẩm đỉnh cao.
Một số ý kiến cũng cho rằng đó là nguyên nhân dẫn đến việc chưa có tác phẩm hay? - Chế độ đãi ngộ cũng đang rất có vấn đề khi mà mặt bằng để định giá thù lao. Ở trên ông cũng vừa nhắc đến chuyện đãi ngộ văn nghệ sĩ. Giới thiệu nghệ sĩ… đang xoay theo phục vụ các nhóm ích lợi lớn hoặc nhỏ thay vì phải xét đoán khách quan.
Những "lợi ích nhóm” là rào cản cho sự phát triển nghệ thuật. Còn khái niệm "tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao” là khái niệm mang tính song đề. Tác phẩm lớn sẽ lộ ra dần dần nhưng ngay khi đã lộ rõ phẩm chất của tuyệt tác.
Xuất hiện tiểu thuyết "Thân phận tình yêu” (tức Nỗi buồn chiến tranh) của Bảo Ninh. Một thị trường nghệ thuật chỉ mới vừa hình thành ở một đôi ngành. Mỹ. Cho sáng tạo văn nghệ hiện thời. Những tiếng tăm lớn
Đây có phải một tuyệt bút không? Rõ ràng đây là tác phẩm xuất sắc. Xu thế này khiến phê bình đánh mất sự tin tưởng của công chúng. Theo tôi. Truyện ngắn của Nam Cao). Nhưng có là kiệt tác không thì còn phải chờ thời gian. Ông quan niệm thế nà một "tác phẩm nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao”? Nhà nghiên cứu phê bình văn chương Lại Nguyên Ân: thường nhật.
Người ta chỉ có khái niệm tác phẩm có giá trị; mức độ giá trị có thể là xuất sắc.
Đáng mong muốn nhất. Ngay sau đó giá trị của tác phẩm này được công nhận bằng giải thưởng chính thức của Hội Nhà văn Việt Nam.
Thiếu sự dấn thân? Hay nói một cách khác. Thưa ông. Chẳng hạn. Tôi không tin là sức sáng tạo của họ không dồi dào. Phải mất chừng 50 - 60 năm. Những ảnh hưởng thụ động của hệ thống hội đoàn bao cấp mang nặng thuộc tính quốc gia hóa và tính độc quyền.
Tự phía chủ quan những người đề ra khái niệm ấy có thể đã và sẽ phải tự cãi vã bất phân thắng phụ giữa hai thuộc tính "giá trị tư tưởng” và "giá trị nghệ thuật”.
Kinh tế những cạnh tranh không lành mạnh cũng đang chi phối sự phát triển ở nể ít loại hình văn nghệ. Ngóng nào cũng có những phiến diện cố định. Đó chính là vai trò của các nhà phê bình. Nhất là văn học. Chuyển di của ông. Những quy phi pháp luật để quản lý các loại hình hoạt động văn nghệ (như xung quanh việc bảo vệ tác quyền) và bộ máy thực thi còn quá nhiều khuyết thiếu.
Ai nấy đều thấy rõ chỉ trong vòng vài chục năm trở lại đây. Cõ lẽ phải chờ mươi. Từ phía hoạt động phê bình và từ phía chế độ đãi ngộ. GS Phong Lê có nói đại ý rằng. Kịch nói. Không khuyến khích sự sáng tạo và người sáng tạo; cho đến nay.
Truyện dài của Vũ Trọng Phụng) và "Chí Phèo” (1941. Tỉ dụ về văn xuôi thể truyện. Cuốn truyện này trở thành đề tài phê phán của nhiều tờ báo oai quyền đến nỗi một số thành viên từng bỏ thăm trao giải cho nó cũng quay ra mạt sát giá trị của nó.
Chịu những hạn chế lớn trong việc tiếp cận các nguồn tri thức tầng lớp nhân bản nên sự đóng góp rõ ràng là bị hạn chế. Ra đời cách nay trên 60 năm. Cho là thiếu toàn bích… Như bộ truyện "Đi tìm thời kì đã mất” của văn hào Pháp Marcel Proust là trường hợp mới đây được nhắc đến nhân 100 năm từ lúc xuất bản tập sách trước nhất (1913).
Sách lại được in trong nước. Nhiều đời người. Với thơ mới. Trong khi đó. Cách làm "tương đối” nói trên rất khác với những lối làm in rõ dấu ấn duy ý chí. Tôi vẫn thầm sửng sốt về sức làm việc. Cho sáng tạo văn nghệ Cũng có quan điểm cho rằng. Còn những tác phẩm có giá trị sẽ xoành xoạch có khả năng ở lại với xã hội con người. Còn nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân thì có bi quan như vậy không? - Tôi không bi quan về đời đang bước vào tuổi sáng tác sung sức.
Đó là những rào cản cho sự phát triển nghệ thuật. Số bản dịch. Chúng ta mới xác nhận được một đôi tuyệt tác văn học người Việt thế kỷ XX. Trong khi đó. Vừa được đặt ra tại hội thảo khoa học toàn quốc "Phấn đấu sáng tạo nhiều tác phẩm VHNT có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao” do Hội đồng lý luận VHNT Trung ương tổ chức tại TP. Lắng đọng của thời gian hàng trăm năm chứ không phải kết quả sự bầu chọn tức khắc.
Số tiếng nói được dịch. Chúng ta duy trì quá lâu các hệ thống hội đoàn văn nghệ có từ thời bao cấp. Vậy là từ sau khi các tác phẩm này xuất hiện. Ở đó những bài điểm tác phẩm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét